PPE – Pracowniczy Program Emerytalny

PPENawet jeśli nasza emerytura pracownicza to jeszcze melodia dalekiej przyszłości, to już teraz warto pomyśleć o naszej sytuacji finansowej w starszym wieku. Nie czarujmy się, podstawowe świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wielu przypadkach będą miały wartość symboliczną, dlatego warto zapewnić sobie większy zastrzyk gotówki po przekroczeniu wieku emerytalnego. Z pomocą przychodzi nam tak zwany trzeci filar systemu emerytalnego, na który składają się dobrowolne formy oszczędzania. Obok ‎Indywidualnego Konta Emerytalnego i Indywidualnego Konta Zabezpieczenia Emerytalnego, do najważniejszych należy Pracowniczy Program Emerytalny. Zgodnie z jego ideą, na naszą starość oszczędzamy z pomocą pracodawcy.

Pracowniczy Program Emerytalny – co to jest?

Pracownicze Programy Emerytalne, w skrócie PPE stanowią formę grupowego oszczędzania z myślą o emeryturze pracowniczej, która inicjowana jest przez pracodawcę dla swoich pracowników. Składa się na nie zbiór umów, zawartych między przedsiębiorcą i wybraną instytucją finansową oraz przedsiębiorcą i osobami przez niego zatrudnionymi.

PPE w swoim działaniu przypominają nieco IKE i ‎IKZE. Przedsiębiorca powierza środki pieniężne, pochodzące ze składek, wybranej przez siebie instytucji finansowej, która zarządza nimi i stara się je pomnożyć na drodze inwestycji. Oczywiście odpowiednia część zysku przekazywana jest w postaci stopy zwrotu na konto PPE pracownika. Wypłata środków z konta powinna nastąpić po przekroczeniu przez pracownika wieku emerytalnego.

Jak działają PPE?

Pracodawca, chcący zainwestować z myślą o przyszłości swoich pracowników, może wybierać z szeregu różnych instytucji finansowych – zdecydować się może na fundusz inwestycyjny, zakład ubezpieczeń albo pracowniczy fundusz emerytalny. Ma również możliwość powierzyć aktywa z PPE instytucji finansowej działającej poza Polską, w granicach Unii Europejskiej.

Pracowniczy Program Emerytalny może przyjąć kilka różnych form. Może to być umowa o wnoszenie składek pracowników do funduszu inwestycyjnego, umowa grupowego ubezpieczenia na życie, pracowniczy fundusz emerytalny albo zarządzanie zagraniczne. Warto podkreślić, że forma oszczędzania w ramach Pracowniczego Programu Emerytalnego musi być ustalona przez pracodawcę wspólnie z pracownikami.

Na konto PPE pracownika mogą być uiszczane dwa rodzaje składek. Składkę podstawową wpłaca pracodawca przez pełny okres zatrudnienia pracownika w swojej firmie – jej wysokość nie może przekroczyć 7% jego wynagrodzenia. Pracownik może uzupełnić ją jednak składką dodatkową. Istnieje górny limit maksymalnej rocznej składki dodatkowej – w 2018 roku wynosi on aż 19 993,50 zł.

Kiedy można korzystać z PPE?

Docelowo pieniądze gromadzone na koncie Pracowniczego Programu Emerytalnego powinny być wypłacone przez pracownika po osiągnięciu wieku emerytalnego, czyli 55 lub 60 lat. Pracownik zobowiązany jest złożyć wniosek o wypłatę środków. Jeśli tego nie zrobi, to wypłacić pieniądze będzie mógł dopiero po ukończeniu 70. roku życia. W sytuacji, w której pracownik umiera przed przejściem na emeryturę, zgromadzone przez niego środki mogą być wypłacone przez uprzednio upoważnioną do tego osobę.

Jeśli pracownik nie wypłaci pieniędzy z konta przedwcześnie, to będzie zwolniony od konieczności zapłacenia podatku od wypracowanych zysków. Tak zwany podatek Belki, czyli podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów kapitałowych, który wynosi 19%. To właśnie stanowi przewagę programów oszczędnościowych trzeciego filaru nad lokatami, zakupem obligacji itp. – jeśli cierpliwie zaczekamy z wypłatą do emerytury, nie będziemy musieli oddawać jednej piątej jej wartości skarbowi państwa.

PPE – kto może dołączyć?

PPE objętym może być każdy pracownik firmy, zatrudniony na umowę o pracę przez okres dłuższy niż 3 miesiące i mający mniej niż 70 lat. Aby dane przedsiębiorstwo mogło uczestniczyć w Pracowniczym Programie Emerytalnym, co najmniej połowa zatrudnionych musi spełniać wspomniane wyżej kryteria.

Przedsiębiorca nie może w swojej firmie prowadzić więcej niż jednego PPE. Z drugiej strony, pracownik może partycypować w większej liczbie programów emerytalnych, jeśli zatrudniony jest w więcej niż jednym zakładzie pracy. Uczestnictwo w PPE nie koliduje również z posiadaniem kont IKE i IKZE. Co więcej, środki w nim zgromadzone można przekazać na inny program oszczędnościowy w trzecim filarze. Pracownik może także wypowiedzieć udział w programie przed wejściem w wiek emerytalny – wówczas środki mogą zostać albo przekazane na inne konto trzeciego filaru, albo zwrócone, z tym, że w tym drugim przypadku 30% kwoty zostanie przekazane na konto I filaru pracownika w ZUS.

Pracowniczy Program Emerytalny, jak inne formy oszczędzania w III filarze emerytalnym, jest całkowicie dobrowolny. Pracodawca nie ma prawnego obowiązku jego utworzenia. Podobnie pracownik nie jest zobowiązany do uczestnictwa w PPE. W praktyce funkcjonowanie PPE w zakładach pracy często jest dodatkowym czynnikiem przyciągającym potencjalnych pracowników i traktowane jako benefit – perspektywa zwiększenia świadczeń emerytalnych może mieć wpływ na wybór miejsca pracy.

PPE a PPK

Pracownicze Programy Emerytalne nie są na razie zbyt popularne. Już niedługo, bo od 2019 pojawi się dla nich alternatywa w postaci Pracowniczych Planów Kapitałowych. Tym razem na specjalne konto odkładać będą zarówno pracownicy, jak i pracodawcy. Ci pierwsi co najmniej 2%, a maksymalnie 4% swojego wynagrodzenia brutto, a ci drudzy minimalnie 1,5%, a maksymalnie 4% pensji pracownika brutto.

Wszyscy pracodawcy będą mieli obowiązek przystąpić do programu, natomiast dla pracowników uczestnictwo będzie dobrowolne. Cel PPK będzie ten sam, co PPE – zachęcić Polaków do oszczędzania na emeryturę. Firmy, które już opłacają swoim pracownikom składki na PPE będą zwolnione z udziału w nowym programie.